Gittikçe yaygınlaşan elektrikli araçlarla ilgili akıllara takılan birçok soru var. Bu soruların nedeni, elektrikli araçların konvansiyonel araçlardan yalnızca yakıt bakımından değil, birçok açıdan farklılaşması. Elektrikli araçlar, neredeyse bütün sistemleri ile akaryakıtla çalışan yani içten yanmalı motora sahip araçlardan ayrışıyor. Bu noktada en çok merak edilen konulardan biri de elektrikli araçlardaki ısıtma / soğutma, bir başka deyişle iklimlendirme sistemleri. Tabii ki bu konuda en öne çıkan unsur ise ısı pompası. Elektrikli araçların ısıtma/soğutma sistemlerini ve kritik farklar yaratan ısı pompasını birlikte inceleyelim.
Elektrikli Araçlardaki Fark Ne?
Elektrikli araçların iklimlendirme sistemi, akaryakıtla çalışan araçlardan farklıdır. Elektrikli araçların motorları, içten yanmalı motora sahip araçlar gibi ısı üretmez. Bu konudaki temel fark kompresörün güç kaynağıdır. Normalde ısı, motorun çalışması ile elde edilirken, elektrikli araçlardaki temel enerji kaynağı bataryadır. Klimayı çalıştırmak için aracın çalışmasına gerek olmaması da bundandır.
Yukarıda bahsi geçen bu avantaj, bazı dezavantajları da beraberinde getiriyor. Soğutma ve ısıtma sistemi, araç motoru ile aynı enerjiyi paylaştığından, bu sistemin tükettiği enerji, doğal olarak menzili düşürüyor. Yani aracı ne kadar ısıtır ya da soğutursanız, aracın bataryası o kadar az yetiyor. Fakat bu sorunu çözmek için elektrikli araçlardaki iklimlendirme sistemleri de buna göre tasarlanmıştır. Menzilde olabildiğince az düşüş yaşanması için önlemler alınmıştır.
Elektrikli Araçlarda Isı Pompası Nasıl Çalışır?
Normal bir elektrikli ısıtıcı mantığı ile bataryadan enerji sağlayarak gerekli ısıyı elde etmek, verimlilik açısından mantıklı değildir. Bu bataryaya büyük bir “ortak” yaratır ve aracın menzilinin düşmesine neden olur. Bu sebeple ısı pompası kullanılır. Isı pompası, kısaca en az enerji ile en çok ısıyı oluşturmaya yarayan bir araçtır. Isı pompası, dışarıdaki havayı soğuk bile olsa sıkıştırıp ısıtır. Bu işlemi yalnızca elektrik gücü kullanarak değil havadan aldığı ısıyı kullanarak gerçekleştirir. Böylece araç içerisini ısıtmak veya soğutmak için verimliliği yüksek bir sistem kullanılmış olur.
Yapılan testlere göre ısı pompaları, 0 ila 10 derece sıcaklıkta 1 kW enerji harcıyor. Bu da bir saatlik çalışmada 1-2 kW enerji tasarrufu anlamına geliyor. Ancak ısı düştükçe bu avantaj da azalıyor.
Hava sıcaklığı düştükçe elektrikli araçlarda bataryanın performansı da düşer. Bunun nedeni ise bataryada elektrik üretilmesi için gerekli kimyasal reaksiyonun ısıdan etkilenmesidir. Araçta ısıtma sistemi bu yüzden de önemlidir.
Elektrikli Araçlarda Soğutma sistemi nasıl çalışır?
Isıtma kadar soğutma sistemleri de elektrikli araçlarda önemli bir konu. Çünkü aracın motoru, bataryası ve elektronik sistemleri sıcaktan olumsuz etkilenebilir. Bu yüzden soğutma sistemi, bu bileşenleri gerekli ısıda tutmak üzere tasarlanmıştır. Isının kritik öneme sahip olduğu bataryada sıcaklık kontrol altında tutulur. Böylelikle verimlilik arttığı gibi daha uzun ömürlü bir kullanım imkânı sağlanır. Bu sistem sıvı ya da hava soğutma şeklinde iki yöntemle çalışır. Pompa ısıyı ya bir sıvı aracılığı ile düşürür ya da soğuk hava akışıyla.
