Yeni teknojilerle beraber otomobillerde doğa dostu yakıt kullanımını da beraberinde getiren gelişmeler, otomobil sürücülerinin tercihleriyle şekilleniyor, bir otomobilden alınabilecek maksimum performans algısını değiştiren, kalıcı çözümlere dönüşüyor. Otomobillerde kullanılan atmosferik motor da işte bu tercihlerle ve yenilikçi otomotiv mühendisliğinin sunduğu çözümlerle günümüzde yerini turbo motorlara bırakıyor. Aracınızın performansı, yakıt tüketimi ve emisyon değerleri sizin için de önemliyse bu iki motor türünün çalışma prensiplerini ve aralarındaki farkları bilmek, sizi yepyeni bir sürüş deneyimiyle tanıştırabilir.
Atmosferik motor nasıl çalışır?
İçten yanmalı bir motor türü olan atmosferik motor, sadece otomobilin bulunduğu ortamdaki hava basıncını kullanarak çalışır. Atmosferik motorlar, silindirde bulunan hava ve yakıtı, piston aracılığıyla alır ve kullanırlar. Yani motorun gücü, piston ile alınan hava basıncına bağlıdır. Yakıt ya da hava ile yakıt karışımı, yanma odasına vakum etkisiyle çekilir. Atmosferik motorlar, 1 bar değerindeki atmosfer basıncını emer ve silindirlerin içine yanmak üzere gönderirler. Böylece yüksek basınç ve sıcaklık ortamında motora giren yakıt, dışarıdan ateşlenme ile enerji üretir. Ayrıca atmosferik motorlar, aşırı yüksek hava basıncında çalışmaz.
Turbo motor nasıl çalışır?
Turbo motor sistemi, içten yanmalı motorlar için tasarlanan aşırı besleme sistemidir. Amaç, motor hacmini sabit tutarak daha çok verim ve daha çok güce ulaşmaktır. Bunun için de yanma hücrelerine giden, birim zamanda yüksek ve düzenli yanmayı sağlayacak olan oksijen miktarını artırmak gerekir. Turbo motorda sistem, yanma hücrelerine daha fazla hava aktarabilmek için atık egzoz gazlarını kullanarak türbin pervanelerini harekete geçirir. Pervanelerin dönmesi için, turbo özellikli bir motorun egzoz emme bölümünün doğrudan egzoz manifolduna bağlanması gerekir. Böylece egzoz tirbünü, ardından kompresör türbini dönmeye başlar. Bu sırada içerideki hava intercooler’a pompalanır. Intercooler, turbo şarjlı motorlarda ısınan havayı soğutan ve tekrar motora gönderen soğutuculardır. Soğutma işleminden sonra küçülen hava molekülleri yani sıkıştırılmış hava, emme manifoldundan yanma odasına aktarılır. Böylece motor %30 ila %40’a varan bir güç artışı yakalar. Kullanılan egzoz gazı enerjisi, motorun performansını artırmakla kalmaz, yakıt tüketiminde de yüksek oranda tasarruf sağlar.
Atmosferik ve turbo motor farkları nelerdir?
Bir otomobilin gücünü artıran yeniliklerin hem kullanıcısına hem de doğaya sağladığı yararlar ve diğer tüm avantajlar son yıllarda turbo motorların daha çok tercih edilmesine neden oluyor. Hava basıncındaki artış, silindir hacminin küçülmesi, motor parçalarının sade ve hafif bir hale gelmesi, yakıt maliyetlerinin azalması gibi yenilikler, atmosferik motor ve turbo motor arasındaki en belirgin farkları oluşturuyor. Turbo motorlar, atmosferik motorlara göre havayı çok daha yüksek bir basınçla silindirlere gönderiyor. Böylece, güç ve tork, yani motorda bulunan krank milinin dakikadaki dönüş sayısı artıyor. Turbo besleme sistemlerinde, büyük silindir hacmine de ihtiyaç duyulmuyor. Böylece günümüzde artık 1 litre hacmindeki bir turbo motor, 2.0 litre hacmindeki bir atmosferik motora göre çok daha fazla güç üretebiliyor. Turbo motorlar, atmosferik motorlarla aynı silindir hacmine sahip otomobillerde bile yüksek performans elde edilmesini sağlıyor. Silindir hacminin küçülmesi, motorlarda kullanılan metal parça sayısının ve ağırlığının azalması, tüm aksamların daha az enerji kullanarak hareket etmesine yardımcı oluyor. Bu da yüksek performans, düşen yakıt tüketimi ve üretim maliyetlerinde azalma anlamına geliyor. Turbo motor ve atmosferik motor arasındaki en belirgin farklardan biri de yakıt tüketimi. Turbo motorlar, atmosferik motorlarla kıyaslandığında düşük devirlerde bile maksimum tork değerlerine ulaşabiliyorlar. Daha az basılan gaz pedalı, daha az yakıt tüketimi prensibini benimseyen turbo motorlar, böylece otomobil kullanıcılarını düşen yakıt tüketimiyle, doğayı ise düşük emisyon değerleriyle mutlu etmeye yetiyor.
Turbo Motorlu Aracı Çalıştırırken dikkat edilecek hususlar
Soğuk havalarda daha yoğun bir kıvam alan yakıtın patlaması zorlaşacağı için kontağı yarım çevirmeli ve uyarı ışıklarının sönmesini beklemelisiniz. Böylece birkaç saniye içinde yakıt normal ısıya gelecektir.
Aracı Çalıştırdıktan Sonra;
Yola çıkmadan önce otomobilinizi en az bir dakika rölantide bekletmelisiniz. Havanın soğuk olduğu günlerde bu süreyi uzatmanız da mümkün. Aracı çalıştırdıktan sonra dikkat etmeniz gereken ikinci nokta ise ilk beş dakika 2500 devri geçmemeniz. Turbo mili ilk dakikalarda tam olarak yağlanmamış olduğundan otomobilinizi yüksek devirlerde çalıştırmak, motorun hareketli parçalarındaki aşınmaları artırabilir.
Otomobilinizi Durdurmadan Önce
Dizel motorlu aracınızı stop etmeden önce yaklaşık bir dakika rölantide beklemek oldukça yararlı. Hatta uzun bir yolculuğa çıktığınızda bu süreyi uzatmanız da öneriliyor. Motoru kapattığınız an yağlanma duruyor, ancak hassas bir yapıya sahip turbo mili ve türbinler bir süre daha çalıştıkları için zarar görebiliyor.
Turbo Şarjlı Aracınızı Hangi Devirde Kullanmalısınız?
Turbo şarjlı aracınızı en verimli şekilde kullanmak için maksimum tork bandında kalmaya dikkat etmelisiniz. Araçlarda maksimum tork genellikle 1750-3750 aralığında. Bu durumda 4000 devirde aracınızı kullanmak pek tasarruflu olmayacaktır. Maksimum tork değeri, aracınızın modeline göre değişiklik gösterir.
Derleme: OGZ
